نگاهی به جزئیات طراحی آشپزخانه بر اساس آنتروپومتریک زنان

هماهنگی محیط کار با کارکنان از اهمیت بالایی برخوردار است به همین دلیل امروزه تلاش میشود تا با کمک گرفتن از ابعاد آنتروپومتریک (ارزیابی ارتباط معیارهای تن سنجی) افراد،نسبت به طراحی ارگونومیک محیط کار و زندگی اقدام شود.این یک حقیقت پذیرفته شده است که زنان خانه دار در هر شبانه روز بیش از25درصد از وقت خود را در آشپزخانه می گذرانند.از این رو پیشنهاد میشود که ،آشپزخانه های خانگی و فعالیت های انجام شده توسط زنان خانه دار را مثل شرایط کار در صنعت در نظربگیریم.

برای روشن تر شدن این موضوع شرح مختصری بر اصول جانمایی پانل ها را مرور میکنیم:

این اصول به ترتیب برپایه،توالی استفاده و تکرار استفاده استوارند.

چهار اصل از اصول هشت گانه ای که در زیر می آیند در بسیاری از زمینه های طراحی،علمی و کاربردی هستند.

1.اصل اهمیت:با اهمیت ترین جزء یا اجزاء (از نظر ایمنی-کارایی و...)میبایست در بهترین و مناسب ترین محل قرار گیرند.

2.اصل تکرار استفاده:اجزایی که بیشترین استفاده و کاربرد را دارند میبایست در بهترین و مناسب ترین محل قرار گیرند.

3.اصل نوع وظیفه:اجزایی که دارای وظیفه یکسان هستند میبایست در یک گروه و در کنار یکدیگر قرار گیرند.

4.اصل جانمایی استفاده:اجزایی که عموما به طور متوالی و پی در پی و بدنبال هم استفاده میشوند میبایست در یک گروه و در کنار یکدیگر قرار گیرند.

اصول چیدمان اجزا آشپزخانه

برای طراحی نحوه چیدمان سطوح توالی انجام کار در آشپزخانه معمولا به ترتیب زیر در نظر گرفته می شود.

1.ظرفشویی

2.سطح اصلی کار

3.اجاق گاز

4.سایرسطوح

توجه کنید که برای فرد راست دست توالی کار از چپ به راست است این توالی نمیبایست بوسیله گنجه های بلن درها یا راه روها به هم بخورد اما ضرورتی هم ندارد که همگی دریک راستا و خط مستقیم قرارگیرند .ترتیب یو یا ال شکل نیز میتواند مناسب باشد.با در نظر گرفتن سطح کار اضافی در سمت چپ ظرفشویی جانمایی پست کار در آشپزخانه کامل میشود.

یخچال یا سایر وسایل ذخیره و انبار موادغذایی،ظرفشویی و اجاق گاز که مکرر مورد استفاده قرار میگیرند مثلث انجام کار را تشکیل میدهند.بنا به دلایل ایمنی اضلاع این مثلث نباید قطع شود به ویژه خط میان ظرفشویی و اجاق گاز که بیش از هر وسیله دیگری در آشپزخانه مورد استفاده قرار میگیرند.

اضلاع مثلث انجام کار

حاصل جمع طول اضلاع این مثلث که راس های آن در نقطه مرکزی واقع در جلوی وسیله(اجاق گاز یا ظرفشویی)قرار دارد میبایست در یک محدوده خاص باشد.گراندجان حداکثر محیط این مثلث را برای آشپزخانه های کوچک 7 متر و برای آشپزخانه های بزرگ 8 متر توصیه نموده است.

استاندارد دیگری حداقل و حراکثر آن را 3600و6600میلیمتر و فاصله میان ظرفشویی و اجاق گاز را 1200تا1800میلیمتر تعیین نموده است.

ارتفاع سطوح کار

برای تعیین ارتفاع بهینه سطح کار در آشپزخانه باید به دو نکته توجه نمود.

1.گوناگونی آنتروپومتریکی(ارزیابی ارتباط معیارهای تن سنجی).

2.گوناگونی کارها و فعالیت هایی که در آشپزخانه صورت میگیرد.

در مطالعه ای از طریق کارآزمایی تطبیقی بر روی عده ای از مردم در سال  1970ارتفاع بهینه سطح کار(عموما زنان)ارتفاع های زیر را به عنوان ارتفاع بهینه سطح کاربرگزیدند.

1.برای کارهایی که در بالای سطح میز انجام میگیرند مثل پوست گرفتن سیب زمینی و میوه،به هم زدن و مخلوط کردن مواد در کاسه،بریدن نان و غیره.میبایست119میلیمتر زیر آرنج قرارگیرند.

2.برای کارهایی که در سطح میزکار انجام میشود مانند خرد کردن گوشت و سبزی و غیره.میبایست88میلیمتر زیر آرنج قرار گیرند.

3.برای کارهایی که نیازمند اعمال نیرو به سمت پایین دارند مانند پهن کردن خمیر و اطو کردن و غیره.میبایست 122میلیمتر زیر ارتفاع آرنج قرار گیرند.

در این مطالعه همچنین مشخص شد ارتفاع بهینه برای لبه بالای ظرفشویی تقریبا 25میلیمتر زیر آرنج قرار دارد.

به منظور نشان دادن اهمیت و اولویت انواع کارها در سه دسته فعالیت های ذکرشده،تحقیقی بر روی گروه کوچکی از زنان خانه دار باتجربه انجام گرفت.تمام این افراد بر این نکته توافق داشتند که دسته دوم فعالیت ها کم اهمیت ترین کارها در مقوله خانه داری هستند.

با توجه به موارد ذکر شده،اگرکه بخواهیم عددی واحد برای ارتفاع بهینه بصورت میانگین به دست آوریم،میتوان چنین نتیجه گیری نمود که ارتفاع بهینه برای سطح کار 100میلیمتر زیر آرنج یا همان905میلیمتر از روی کف زمین برای عام زنان میباشد.

یک نکته ناگفته:

شاید اقتصاددانان بر این عقیده باشند که استاندارد900میلیمتر یا هر استانداردی که ارگونومی تعیین می کند غیر اقتصادی است و برخی نیز بگویند که دپارتمان محیط(1972)که استانداردهارا بیشتر متناسب با ابعاد بدنی زنان تدوین نموده اعتقادات فمینیستی داشته است.

اما اعتقاد ما ارگونومیست ها براین است که،دنیای سرد و خشن مکانیک و قلمرو وحشی اقتصاد تنها با دمیدن روح ارگونومی زنده ملایم و مطیع انسان میشود.



نظر کاربران

    نظری تا کنون ثبت نشده است.

ارسال نظر